Chơi Liên Quân bằng tai nghe không dây: độ trễ đến từ đâu

Tiếng bước chân đến muộn không phải lỗi riêng của tai nghe gaming, mà là tổng của ba chặng: điện thoại nén âm thanh, sóng mang gói tin đi, rồi bên tai giải nén ra tiếng. Chế độ độ trễ thấp chỉ rút ngắn được chặng đầu, và trên phần lớn tai nghe không dây nó không tự bật — bạn phải vào app của hãng hoặc chạm hai lần vào thân tai nghe.

Ba chặng làm tiếng súng đến muộn

Tài liệu Android của Google định nghĩa độ trễ âm thanh gọn đúng một câu: "the time delay as an audio signal passes through a system" — khoảng thời gian tín hiệu đi xuyên qua cả hệ thống. Chữ "cả hệ thống" mới là chỗ nhiều người bỏ qua. Cái bạn nghe muộn không sinh ra ở một linh kiện nào, nó cộng dồn dọc đường.

Chặng một là nén. Game xuất ra âm thanh, điện thoại phải đóng gói lại thành dòng dữ liệu đủ nhỏ để bay qua sóng. Chặng hai là truyền. Bluetooth SIG mô tả Bluetooth Classic là "the standard radio protocol behind wireless speakers, headphones, and in-car entertainment systems" — nó là lớp sóng đứng sau gần như mọi bộ tai nghe không dây bạn đang cầm. Chặng ba là giải nén: con chip trong tai nghe mở gói ra, dựng lại thành tiếng, đẩy vào màng loa.

Ba chặng đó cộng lại thành cái độ lệch bạn cảm thấy khi bấm chiêu ở Liên Quân mà tiếng nổ đến sau, hoặc khi nghe bước chân ở PUBG Mobile mà đối thủ đã ở sau lưng. Xem phim thì bạn hiếm khi nhận ra, vì ứng dụng video tự dời hình lại cho khớp tiếng. Game không dời được: khung hình phải hiện ngay lúc bạn chạm.

Điều này cũng giải thích vì sao con số phiên bản trên hộp không trả lời được câu hỏi của bạn. Bluetooth 5.3 hay 5.4 nói về lớp sóng ở chặng hai, không nói gì về codec đang làm việc ở chặng một và ba — mà codec mới là chỗ thời gian bị ăn nhiều nhất. Bluetooth SIG viết rằng codec LC3 của LE Audio "will provide improvements in audio quality over the SBC codec included with Classic Audio, even at a 50% lower bit rate", và nói thẳng rằng nhà sản xuất thường lấy phần điện tiết kiệm được để kéo dài pin hoặc thu nhỏ viên pin. Nghĩa là bên trong một vỏ nhựa bé xíu, chất lượng, thời lượng và độ nhanh luôn giằng nhau.

Chế độ độ trễ thấp nằm ở đâu và vì sao phải tự bật

Chế độ game — có hãng gọi là low latency mode, có hãng gọi là game mode — về bản chất là đánh đổi: chip bớt xử lý ở chặng nén và giải nén, đổi lấy đường truyền dễ đứt hơn và tiếng nhạc mỏng hơn một chút. Vì là đánh đổi nên nó gần như không bao giờ được bật sẵn từ nhà máy. Bạn tự bật, và có ba chỗ để tìm:

1. App của hãng, nếu bộ tai nghe có app. Đây là chỗ dễ nhìn nhất, thường nằm cạnh mục chỉnh EQ.
2. Thao tác chạm trên thân tai nghe — chạm hai lần hoặc chạm giữ, tuỳ hãng. Sách hướng dẫn trong hộp là nơi duy nhất nói đúng cho model của bạn.
3. Không ở đâu cả. Nếu tờ hướng dẫn không nhắc tới chế độ nào như vậy, khả năng cao là bộ tai nghe không có, và không có thao tác bí mật nào bật nó lên được.

Trường hợp thứ ba phổ biến hơn nhiều người tưởng ở tầm giá 500 nghìn đến 1 triệu. Đây cũng là chỗ nên nói thẳng: mô tả sản phẩm của cả ba mẫu tai nghe gaming không dây trong bài đều không nêu chế độ độ trễ thấp, không nêu codec, và không nêu bất kỳ con số mili-giây nào. Trang của mẫu Spatial Audio còn viết đúng ý đó bằng câu của chính nó: "wireless audio always involves some delay" và "we do not quote a latency number for this pair because we have not documented one".

Với người chơi game nhịp điệu hay bắn súng cạnh tranh, một dòng mô tả không nêu độ trễ nên được đọc là "chưa biết", chứ không phải "chắc là ổn". Còn với Liên Quân ở chế độ thường, hay Free Fire chơi giải trí buổi tối, khoảng lệch đó thường nằm dưới ngưỡng bạn để ý ra.

Bluetooth, đầu thu 2.4G và sợi cáp 3,5mm ở quán net

Bộ tai nghe gaming bluetooth ghép thẳng vào điện thoại là đường đi tiện nhất, nhưng nó phải chia sóng với mọi thứ khác đang chạy trên máy. Ở quán net hay chỗ đông người, hàng chục thiết bị cùng phát trên dải 2,4GHz, và đường truyền tắc thì độ trễ dâng lên — đây là lúc bạn nghe tiếng bị giật quãng hoặc trễ hẳn một nhịp.

Đầu thu 2.4G — cái USB nhỏ cắm vào máy — đi lối khác: nó dựng một đường riêng giữa đầu thu và tai nghe, không phải xếp hàng trong ngăn xếp Bluetooth của máy. Đó là lý do các bộ tai nghe chơi game bán kèm dongle thường được quảng cáo là nhanh hơn. Cần nói rõ: không mẫu nào trong ba mẫu dưới đây có đầu thu 2.4G, trang sản phẩm của cả ba đều không nhắc tới dongle.

Nếu bạn ngồi máy bàn ở nhà hoặc ra quán net, còn một lựa chọn nữa mà nhiều người quên: cắm dây. Một sợi tai nghe gaming có dây không phải nén, không phải ghép nối, không có gì để rớt giữa trận. Trong ba mẫu ở đây, chỉ mẫu Series 186 có nêu khả năng dùng cả Bluetooth lẫn cáp 3,5mm trên mô tả — tức là khi ngồi máy bàn bạn có thể rút hẳn phần không dây ra khỏi bài toán, còn khi cầm điện thoại lên thì ghép lại như thường.

Ba mẫu tai nghe gaming EARSOLE ghi gì trên trang sản phẩm

Bảng dưới đây chỉ chép lại những gì mô tả sản phẩm của chúng tôi nêu, và để trống đúng chỗ nó không nêu. Cột quan trọng nhất với bài này là cột thứ tư: nó bắt đầu bằng chữ "Không" ở cả ba dòng.

Vài chi tiết khác đáng để ý khi so: mẫu Beetle nêu hộp sạc pin 180mAh lithium-polymer, sạc cổng USB-C, có nút điều khiển ngay trên thân tai nghe và hai màu Yellow, Silvery; củ sạc không kèm hộp. Mẫu Spatial Audio nêu hiệu ứng âm thanh vòm dạng spatial audio, hộp sạc vuông bo tròn có đèn báo xanh. Cả hai mẫu nhét tai đều không công bố chuẩn chống nước, nên mồ hôi và mưa là chuyện phải tự tránh. Nếu bạn đang cân một bộ tai nghe gaming in-ear để cầm theo cả ngày, hai mẫu này nằm ở nhóm đó; còn nếu ưu tiên ngồi bàn lâu và cần đường cắm dây, mẫu chụp tai hợp hơn.

Về giá, cần nói thật: quy đổi ra tiền Việt thì cả ba đều nằm ở mép trên hoặc vượt qua khoảng 500 nghìn đến 1 triệu mà nhiều người đặt sẵn trong đầu. Có thể xem cả nhóm ở bộ sưu tập tai nghe cho game thủ, hoặc mở từng trang: Wireless Gaming Earbuds with Spatial Audio, Beetle Mechanical Wireless Gaming Earbuds và Wireless Gaming Headset Series 186.

Vài câu hỏi hay gặp khi ghép tai nghe với điện thoại chơi game

Bật chế độ game rồi mà vẫn thấy trễ thì làm gì tiếp?

Thử ba việc trước khi kết luận là do tai nghe. Tắt các thiết bị Bluetooth khác đang ghép cùng máy, vì multipoint giữ hai kết nối song song sẽ chia phần sóng. Bỏ tai nghe ra khỏi túi quần và để điện thoại cùng phía cơ thể, vì thân người chắn sóng 2,4GHz khá tốt. Cuối cùng, thử game khác: có tựa game tự đẩy âm thanh qua đường xử lý riêng và trễ hơn hẳn phần còn lại.

Kiểu nhét tai hay kiểu chụp tai thì ít trễ hơn?

Kiểu đeo không quyết định độ trễ. Trễ nằm ở chip, codec và đường sóng, còn một bộ tai nghe gaming nhét tai chỉ khác bộ chụp tai ở cách âm thụ động, độ ổn định khi đeo và mức nóng tai sau vài tiếng. Cái duy nhất kiểu chụp tai hay có thêm mà kiểu nhét tai ít có là cổng cắm dây, và chính sợi dây đó mới là thứ bỏ hẳn độ trễ không dây.

Micro ENC trên tai nghe có làm tiếng game đến chậm hơn không?

Không, đó là hai hướng khác nhau. ENC xử lý tiếng bạn nói đi ra để đồng đội nghe rõ hơn giữa ồn, còn độ trễ là đường tiếng game đi vào tai bạn. Cũng đừng lẫn ENC với ANC: ANC là chống ồn chủ động cho cái bạn nghe. Mô tả của mẫu Beetle ghi rõ nó không có ANC mà chỉ cách âm thụ động nhờ thiết kế kín lưng.

Chơi game bằng tai nghe không dây có tốn pin nhanh hơn không?

Có, và lý do nằm ở chỗ ít ai ngờ: phiên chơi game thường dài hơn phiên nghe nhạc, lại luôn kèm mic mở cho voice chat. Riêng chế độ độ trễ thấp thì mỗi hãng làm mỗi khác, có bộ tốn thêm điện vì phải giữ đường truyền dày hơn. Trang sản phẩm của ba mẫu ở đây không công bố thời lượng pin theo giờ, nên đây là con số bạn nên hỏi lại trước khi đặt.

Vậy chốt lại thế nào

Nếu bạn chơi bắn súng hay game nhịp điệu ở mức ăn thua, hãy tìm bộ có ghi rõ chế độ độ trễ thấp trong mô tả, hoặc chấp nhận cắm dây — và bỏ qua mọi bộ chỉ ghi số phiên bản Bluetooth mà không nói gì thêm. Nếu bạn chủ yếu chơi Liên Quân, Free Fire kiểu giải trí, xem stream và nghe nhạc, thì cách đeo, micro và pin sẽ ảnh hưởng tới buổi tối của bạn nhiều hơn vài chục mili-giây. Còn nếu bạn vẫn đang phân vân giữa kiểu đeo và tầm giá trước khi tính tới độ trễ, cửa hàng EARSOLE xếp sẵn theo kiểu đeo để bạn loại bớt.

• Android Open Source Project: Audio latency
• Bluetooth SIG: Bluetooth Technology Overview
• Bluetooth SIG: LE Audio và codec LC3