Bỏ dây hay giữ dây? Bài tính ba năm cho tai nghe của bạn

Đổi sang không dây chỉ rẻ hơn khi bộ mới sống được lâu hơn khoảng 2,6 lần một sợi tai nghe có dây: 14,99 USD quy ra chừng 390.000 đồng, còn một sợi dây phổ thông nằm trong khoảng 100.000–200.000 đồng, lấy mốc giữa là 150.000. Bốn thứ quyết định con số đó là độ trễ, viên pin, độ bền và tiền chia theo tháng.

Bốn khoản đánh đổi khi bỏ sợi dây

Sợi dây làm bốn việc mà không ai ghi lên hộp: nó không cần sạc, không cần ghép nối, không có pin để chai, và nó dẫn tín hiệu đi thẳng nên không mất thời gian nén rồi giải nén. Đổi lại, nó buộc bạn vào cái cổng ở đáy máy và vào chính nó — sợi dây hỏng là cả bộ hỏng.

Câu hỏi nên mua tai nghe có dây hay không dây vì thế quy về bốn khoản bên dưới, và ba trong bốn khoản bạn tự điền được con số của mình.

Bắt đầu bằng khoản dễ cảm nhận nhất: độ trễ. Âm thanh không dây phải được nén ở máy, phát qua sóng, rồi giải nén trong tai nghe; mỗi bước ăn một ít thời gian mà sợi dây đồng không phải trả. Xem phim thì phần lớn ứng dụng tự bù cho khớp môi, nên bạn ít khi nhận ra. Chơi game bắn súng hay game nhịp điệu thì không có gì bù được: tiếng súng đến sau cú bấm. Nếu tuần nào bạn cũng chơi những game đó bằng điện thoại, sợi dây vẫn đang thắng, và không con số nào trong bài này lật ngược được điều đó.

Cũng đừng đọc số phiên bản trên hộp như đọc một chỉ số chất lượng. Bluetooth SIG mô tả Bluetooth Classic là giao thức sóng vô tuyến tiêu chuẩn đứng sau tai nghe không dây, và con số 5.3 hay 5.4 thuộc về lớp sóng đó chứ không nói bộ tai nghe dùng codec nào để nén tiếng — mà codec mới là thứ quyết định bạn nghe ra sao. Bluetooth SIG viết rằng codec LC3 của LE Audio "cải thiện chất lượng âm thanh so với codec SBC đi kèm Classic Audio, ngay cả ở mức bit rate thấp hơn 50%", và nói thẳng rằng nhà sản xuất dùng phần điện tiết kiệm được để kéo dài thời lượng pin hoặc thu nhỏ viên pin. Nghĩa là chất lượng, thời lượng và kích thước là ba thứ giằng nhau bên trong một vỏ nhựa nhỏ xíu. Mô tả sản phẩm của cả hai mẫu nhắc tới trong bài đều không nêu codec nào.

Ba năm tai nghe có dây và ba năm không dây, tính bằng tiền

Giá niêm yết không nói được gì cho tới khi chia cho số tháng bạn thật sự dùng. Bảng dưới đây đặt hai giả định rõ ràng để bạn thay số: một sợi dây trụ được 12 tháng, một bộ không dây trụ được 24 tháng.

Dòng cuối mới là dòng đáng nhìn nhất. Hai cột đảo vị trí cho nhau chỉ vì một giả định về tuổi thọ, và điểm hoà vốn rất gọn: 390.000 chia 150.000 ra 2,6. Bộ không dây phải sống lâu hơn một sợi dây khoảng 2,6 lần thì mỗi tháng mới tốn ngang nhau. Sống lâu hơn nữa thì nó rẻ hơn; đứt gánh ở tháng thứ mười tám thì nó đắt hơn hẳn.

Bảng này bỏ qua tiền điện sạc, phí vận chuyển và thuế, nên đừng đọc nó như hoá đơn. Một khoản nữa cần cộng vào cột bên trái nếu máy bạn đã bỏ lỗ tròn 3,5mm: tiền mua đầu chuyển, cộng thêm rủi ro mua nhầm loại không có đường micro. Chuyện cổng cắm và đầu chuyển nằm ở bài riêng về cổng tai nghe, bài này chỉ tính tiền.

Ở nhà thì bài toán khác hẳn. Một sợi tai nghe dây cắm vào máy tính để bàn hay laptop không phải cạnh tranh với ai: không sạc, không ghép nối, không trễ, và bạn không mang nó ra khỏi bàn nên nó cũng ít gãy. Bài toán ba năm bên trên chỉ đúng cho bộ tai nghe bạn nhét vào túi quần mỗi sáng.

Cái nào hỏng trước: sợi dây hay viên pin

Sợi dây gần như không bao giờ chết ở giữa. Chỗ dây tai nghe hay chết là hai đầu gập: ngay sát chân jack cắm và ngay chỗ dây chui vào thân tai nghe, cộng thêm chỗ bạn cuộn tròn nhét túi. Lõi đồng bên trong là những sợi rất mảnh; gập tới gập lui đủ nhiều thì chúng đứt ngầm trong khi lớp vỏ nhựa bên ngoài trông vẫn lành lặn. Triệu chứng quen thuộc là một bên câm, hoặc tiếng lúc có lúc mất khi bạn xoay đầu.

Khí hậu ẩm và mồ hôi làm nhanh thêm phần việc đó ở chỗ khó thấy nhất: chân jack và các tiếp điểm kim loại. Những mô tả kiểu tai nghe có dây siêu bền, bọc dù, chống rối thường đúng ở phần vỏ; lớp bọc dù chống xước và chống rối thật, nhưng nó dời điểm gãy chứ không xoá được việc lõi đồng vẫn phải gập mỗi ngày. Một sợi tai nghe có dây tốt trong tầm hai trăm nghìn thường ăn nhau ở chỗ cổ jack có ống chống gập đủ dài, chứ không ở dòng chữ trên bao bì.

Phía không dây không có sợi dây để gãy, nhưng có một thứ hết hạn theo lịch: viên pin. Pin sạc mất dần dung lượng theo số lần sạc, nên con số giờ nghe trên trang bán hàng là con số của một bộ mới tinh, không phải con số của tháng thứ hai mươi. Trên hai mẫu nói tới trong bài, mô tả không công bố dung lượng theo mAh và cũng không nói pin có thể tự thay. Khi pin xuống, thứ bạn thay là cả bộ tai nghe.

Cũng vì độ ẩm và mồ hôi, chuẩn chống nước dạng ký hiệu IPX4 hay IPX5 là thông số đáng hỏi trước khi đặt. Mô tả của cả Series 161 lẫn Core White đều không công bố chuẩn chống nước, nên đừng mặc định chúng chịu được mồ hôi khi tập hay một cơn mưa bất chợt.

Trang sản phẩm nói gì và im lặng ở chỗ nào

EARSOLE True Wireless Earbuds Series 161 niêm yết 14,99 USD tại thời điểm viết bài, tức chừng 390.000 đồng theo tỷ giá ở phần trên. Mô tả nêu: mỗi bên nặng 0,08 oz, tức khoảng 2,3 gram; màng loa 13mm; Bluetooth 5.4 với ghép nối tự động và điều khiển cảm ứng; hộp sạc có màn hình LED hiển thị phần trăm pin còn lại; hai cỡ núm silicone đi kèm. Mô tả không nêu chuẩn chống nước, không nêu mAh, không nêu ANC, không nêu ENC cho micro khi gọi, không nêu codec và không nêu kết nối hai thiết bị cùng lúc.

Có một chỗ trong mô tả nên hỏi lại trước khi đặt: trang này viết bốn giờ nghe cho mỗi lần sạc, rồi viết hộp sạc bù thêm một lần sạc đầy nữa để đạt tổng hai mươi bốn giờ. Hai con số đó không khớp nhau về mặt số học, vì một lần sạc lại từ hộp chỉ cộng thêm chừng bốn giờ. Hãy coi dòng hai mươi bốn giờ là văn bản quảng cáo của nhà cung cấp cho tới khi có xác nhận, và hỏi trước nếu thời lượng là thứ quyết định với bạn. Con số 100 trên màn hình LED ở ảnh chính cũng vậy: đó là đồ họa dựng sẵn của nhà cung cấp, không phải một lần đọc pin thật.

EARSOLE Core White In-Ear Wireless Earbuds with Charging Case niêm yết 22,99 USD tại thời điểm viết bài, chừng 598.000 đồng. Mô tả nêu dạng in-ear với núm silicone mềm, thân dạng cuống, hộp sạc bản lề đi kèm, hoàn thiện trắng bóng và hộp giấy bán lẻ. Trang nói rõ mẫu này không có chống ồn điện tử, tức không có ANC, và không nêu ENC cho micro. Trang cũng không công bố chuẩn chống nước, không công bố mAh và không công bố phiên bản Bluetooth. Các mẫu cùng nhóm nằm ở bộ sưu tập tai nghe không dây dùng hằng ngày.

Đặt cạnh nhau, hai mẫu này khác nhau ở hình dáng nhiều hơn ở thông số công bố, và cùng im lặng ở đúng những mục mà một người đi lại dưới trời ẩm cần biết.

Ba câu hay gặp trước khi bỏ dây

Máy vẫn còn lỗ cắm, có lý do nào phải đổi không?

Nếu máy còn lỗ tròn, bạn nghe chủ yếu ở bàn làm việc và có chơi game trên điện thoại, thì chưa có lý do nào bắt buộc. Hai lý do thật sự khiến người ta đổi là chiếc máy tiếp theo không còn lỗ cắm nữa, và việc mỗi năm phải thay một sợi vì đứt ngầm. Nếu cả hai điều đó chưa xảy ra với bạn, giữ nguyên là quyết định tiết kiệm.

Đứt dây rồi thì hàn lại có đáng không?

Câu hỏi quen thuộc là dây tai nghe bị đứt có nối được không, và câu trả lời kỹ thuật là có. Chỉ là mối hàn cứng hơn phần dây quanh nó, nên lần đứt sau thường rơi ngay sát mối hàn cũ, rồi lại gần hơn nữa. Với một sợi giá trăm rưỡi thì thời gian ngồi hàn đắt hơn sợi dây mới. Với tai nghe rời dây thì bạn thay đúng sợi cáp, không cần hàn gì.

Loại quàng cổ có phải đường ở giữa không?

Có, và nó giải quyết được một nỗi lo thật. Một chiếc tai nghe bluetooth có dây kiểu quàng cổ dùng chung một viên pin cho hai bên, nối hai tai bằng một đoạn dây ngắn, nên bạn khó làm rơi mất một bên hơn và giá thường thấp hơn bộ rời hẳn. Đổi lại, nó giữ cả hai điểm yếu: đoạn dây vẫn gập mỗi ngày, và viên pin vẫn chai theo lịch của nó.

Rốt cuộc thì đổi hay không

Đổi nếu chiếc máy tiếp theo của bạn không còn lỗ cắm, hoặc nếu năm nào bạn cũng thay một sợi vì đứt ngầm, hoặc nếu bạn cần hai tay rảnh khi đi lại. Giữ dây nếu bạn chơi game trên điện thoại mỗi tuần, hoặc phần lớn thời gian nghe diễn ra ở một chỗ cố định. Còn nếu bạn đã quyết đổi, hãy hỏi thẳng người bán về mAh, chuẩn chống nước và thời lượng thật trước khi đặt, vì đó đúng là ba mục hay bị bỏ trống nhất. Xem thêm cách chọn theo mục đích rồi mới tới giá, hoặc duyệt toàn bộ sản phẩm.

• Bluetooth SIG: LE Audio và codec LC3
• Bluetooth SIG: Bluetooth Technology Overview